Eerste rivierhout in de Grensmaas geplaatst

Begin november zijn in de Grensmaas ter hoogte van Borgharen drie dode bomen in het water gelegd. Dit zogenoemde rivierhout is bedoeld om een impuls te geven aan het waterecosysteem; dood hout werkt als een soort koraal waar het al snel krioelt van het leven. Rijkswaterstaat werkte voor het plaatsen van dit rivierhout samen met Consortium Grensmaas en ecoloog Alphons van Winden van Bureau Stroming.

“Voor een gezond waterecosysteem is het belangrijk dat er veel variatie in leefgebieden voor planten en dieren is. Het rivierhout moet samen met enkele grote keien voor afwisseling in stroomsnelheid zorgen, wat meer soorten vis aantrekt”, vertelt Van Winden, die de maatregel uitwerkte. “Ook kan zich achter deze ‘obstakels’ een laagje zand en fijn grind ophopen, precies zoals in een natuurlijke rivier normaal gesproken gebeurt. Aan het dode hout hechten zich allerlei kleine waterdiertjes als insectenlarven, kokerjuffers en mosselen, maar ook wieren en algen, die weer een belangrijke voedselbron voor vissen en vogels vormen. De wortels en takken dienen tevens als schuil- en paaiplaats voor jonge vis. Zo komt de voedselkringloop weer op gang.”

Stevig verankerd
Borgharen is als startlocatie gekozen omdat het Grensmaasproject hier al afgerond is en er geschikte bomen voorhanden waren. Ze zijn buiten de hoofdgeul neergelegd, in een wat dieper gedeelte tussen twee grindeilanden in. Zodoende ligt een deel van de stammen permanent onder water en zullen waterrecreanten als kajakkers – zolang ze de hoofdstroom volgen – er naar verwachting geen hinder van ondervinden. Om wegdrijven te voorkomen zijn de bomen met kettingen vastgemaakt aan zware betonplaten, die op hun beurt stevig in de bodem zijn ingegraven. Behalve een grote kei bij het rivierhout, zijn nog eens 10 keien in de nabijheid daarvan op grindeilanden neergelegd, eveneens buiten de hoofdstroom. Op basis van de technische, financiële en ecologische uitkomsten wordt bekeken welke andere plekken in de Grensmaas geschikt zijn om de komende jaren bomen en keien neer te leggen.

Werken aan ecologisch herstel van de Maas
Zorgdragen voor een goede ecologische waterkwaliteit is een belangrijke taak voor Rijkswaterstaat volgens de Europese Kaderrichtlijn Water. Dat geldt voor alle oppervlaktewateren en dus ook de Maas. Rijkswaterstaat voert daarom in samenwerking met andere partijen langs de gehele Maas in Nederland ecologische herstelmaatregelen uit. Dat varieert van het realiseren van natuurvriendelijke oevers en aanleggen van ondiepe geulen tot het herstellen van beekmondingen en plaatsen van rivierhout. Vaak kunnen maatregelen voor de hoogwaterveiligheid worden gecombineerd met verbetering van het waterleven, zoals hier bij de Grensmaas, waar tevens Natura 2000-doelen zijn meegenomen.

Meer weten?
Kijk op www.rws.nl/maasoevers of www.grensmaas.nl of bel gratis met de publieksinformatielijn van Rijkswaterstaat: 0800-8002.

De foto is trouwens van Jaco van der Eijk.

Te water geraakte dieren in Julianakanaal een handje helpen

Onlangs is het projectplan realisatie fauna uittreedplaatsen te Itteren door de minister van Infrastructuur en Waterstaat vastgesteld. Dit houdt in dat op de locatie Itteren zes zogenaamde fup’s worden aangelegd. Zoals we hebben kunnen zien is Consortium Grensmaas (in opdracht van Rijkswaterstaat) al druk bezig met de aanleg. Bij Rijkswaterstaat hebben we betreffende de aanleg nadere informatie opgevraagd. Onderstaand de gevraagde aanvullende informatie wat de aanleiding is van het aanleggen van deze fup’s en hoe e.e.a. te werk gaat.

Aanleg fup’s

Wild dat in het water terecht komt, kan soms moeite hebben met weer het water uit komen door onder andere de steile taluds van kanalen. Ook op delen van het Julianakanaal bestaan de oevers uit grove stortstenen.

Om de barrière die deze oevers vormen te verzachten zodat (migrerende) dieren makkelijker de oevers kunnen betreden, worden er op het Julianakanaal de komende weken fauna-uitstapplaatsen (FUP’s) aangelegd.

Aanleg fauna-uitstapplaatsen Julianakanaal

De FUP’s in het Julianakanaal worden over een lengte van 600 m ter hoogte van Itteren op drie locaties aangelegd aan beide zijden van het kanaal. Er worden daar in totaal dus zes FUP’s gerealiseerd. FUP’s moeten aan beide zijden van de watergang tegenover elkaar geplaatst worden zodat dieren aan beide kanten het kanaal kunnen verlaten.
Ter hoogte van Elsloo worden de komende weken in totaal dertien FUP’s aangelegd aan de oostzijde van het Julianakanaal (elf FUP’s van 20 m breed en twee FUP’s van 10 m breed). Aan de westzijde wordt momenteel een passeervak gerealiseerd voor een bredere scheepvaartdoorvaart op dat stukje kanaal. De hele lengte van het passeervak (1 km) wordt voorzien van schuimbeton, daar kunnen te water geraakte dieren gemakkelijk overheen klimmen.

Werkmethodiek

Eerst worden de werkplekken afgebakend met plastic scherm en gecontroleerd op het voorkomen van (beschermde) diersoorten die zo nodig worden weggevangen. Vervolgens wordt de dijk gemaaid (3 m bij 40 m). Delen van de huidige stenen oever en het talud wordt verwijderd en vervangen door nieuwe stortstenen. De stortstenen hebben verschillende formaten waardoor er grote gaten tussen de stenen aanwezig kunnen zijn. Deze gaten worden opgevuld met een beton-emulsie. Dieren kunnen langs de nieuw aangelegde stortstenen het kanaal makkelijker in en ook weer uit. De werkzaamheden duren naar verwachting voor de FUP’s op beide locaties tot medio december van dit jaar. De FUP’s ter hoogte van Itteren worden uitgevoerd door Consortium Grensmaas en ter hoogte van Elsloo door Van Den Herik, beiden in opdracht van Rijkswaterstaat.

Julianakanaal en Meerjarenprogramma Ontsnippering

Het aanleggen van de FUP’s op het Julianakanaal is een onderdeel van het Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO). Het MJPO zorgt in het hele land voor ontsnippering van de natuur door het realiseren van onder andere ecoducten, ecoduikers, faunatunnels en makkelijk uittreedbare oevers rondom bestaande rijksinfrastructuur. Zo kunnen bijvoorbeeld wilde zwijnen, otters, herten, dassen, salamanders, kikkers en zelfs vleermuizen weer veilig oversteken. Deze dieren krijgen zo meer leefruimte, toegang tot voedsel en schuilplaatsen en ze vinden makkelijker een geschikte partner. De kans op faunaslachtoffers door aanrijdingen met weg- en treinverkeer of verdrinking neemt ook af. Meer informatie is te vinden op de website van MJPO.

Wat is dat bij het kanaal?

We hebben vragen gekregen wat men aan het doen was bij het kanaal. Wij hebben dit gevraagd aan Rijkswaterstaat. Het antwoord van RWS luidde:

Consortium Grensmaas maakt daar voor RWS een aantal FUP’s. (Fauna uittrede plaatsen) voor te water geraakt wild, dat kan daar makkelijker het kanaal verlaten. Bestaande stuk dijk is/wordt gemaaid over 3x 40 meter, voorzien van nieuwe stortsteen en laag beton.

Als bijvoorbeeld zwijnen met biggetjes in het kanaal springen kan het zijn dat de kleintjes niet meer aan de kant komen en dan verdrinken. Er komt allerlei wild door het kanaal zoeken wat er in Itteren allemaal voor moois en lekkers te zien is. Dan moeten we ook zorgen dat er geen doden bij vallen.

 

Fietsbrug over de Geul

De fietsbrug over de Geul is geplaatst. Nu kan gestart worden met de aanleg van het fiets/wandelpad zodat we binnenkort vanuit Itteren via de Meebruggenweg naar Hartelstein kunnen lopen of het nieuwe natuurgebied ten noorden van Itteren kunnen gaan bezoeken. Er komt ook nog een zogenaamde romeinenbrug ter hoogte van de kop van de Geul zodat we daar weer de Geul kunnen oversteken. Deze nieuwe brug levert talloze nieuwe wandel en fietsmogelijkheden.

Bomenrij langs fietspad Borgharen-Itteren

Langs het fietspad Itteren-Borgharen begint zich een mooie bomenrij te ontwikkelen. Veel inwoners van Borgharen en Itteren hebben aan het tot stand komen van de bomenrij bijgedragen door een boom te adopteren. Helaas zijn er ieder jaar weer bomen die het niet of nauwelijks redden. Het is niet duidelijk wat daar de oorzaak van is. Is sommige gevallen kun je je echter afvragen of er wel een natuurlijke oorzaak is. Vandalisme is dan waarschijnlijk de meest voor de hand liggende oorzaak. Dat is helaas triest om te moeten constateren.

Tot nu toe heeft de gemeente gelukkig alle bomen die het niet gered hebben vervangen. Dit jaar gaat dat weer gebeuren. De gemeente heeft desgevraagd aangegeven dat de bomen die het niet gered hebben in het zogenaamde inboetprogramma zitten. Dat wil zeggen dat ze in het komende plantseizoen vervangen gaan worden. De bomen die vervangen worden zijn allemaal gemerkt. Hopelijk vervangen ze ook de bomen die als gevolg van vandalisme het loodje hebben gelegd.

Oude bloembollen gooi je niet weg

Zoals  jullie weten zitten er in de Dorpsraad mensen die zeer begaan zijn met de natuur. Zo heeft Angela Moberts het idee om de oude bloembollen, die u misschien wel in de GFT wil gooien, te verzamelen. Angela schrijft in de Dorpsberichten:

Bijen hebben in het vroege voorjaar voedsel nodig. Bloembollen behoren tot de eerste bloeiers. In Itteren staan nu meerdere bijenhotels. Daar wil ik graag bloembollen omheen planten in het najaar.
Daarvoor wil ik u vragen: gooi uw oude bloembollen niet weg! Breng ze naar een van de leden van de Dorpsraad. Die zullen een mandje (of iets dergelijks) bij hun voordeur hebben staan, waar u ze in kunt doen. Na een maand zal ik ze ophalen en planten. Als u mee wilt helpen, leuk!

Steen herdenkt hoogwaterdoelstelling

Via de nieuwsbrief van het Consortium Grensmaas lazen we:

Consortium Grensmaas is bezig met de laatste loodjes van de uitvoering op de locatie Itteren. De aanleg van het Passeervak Zuid in het Julianakanaal is vergevorderd.

Daarna moet het Consortium nog een weg aanleggen langs het Julianakanaal tussen Itteren en Voulwames. Die weg is overigens alleen bestemd voor fietsverkeer. Zoals het er nu naar uitziet, krijgt de monumentale steen die herinnert aan het bereiken van de hoogwaterdoelstelling in het najaar van 2017, volgende week ook z’n definitieve plek nabij de monding van de Geul.

Dus als u weer lekker gaat wandelen en u komt bij de kop van de Geul, kijk dan maar eens naar die mooie steen.

Parkeerplaats bij recreatievijver wordt opnieuw aangelegd

Je hoeft er niet voor gestudeerd te hebben om te zien dat de parkeerplaats bij de recreatievijver verkeerd is aangelegd. Het is bijna ondoenlijk om te voet, met de fiets, kinderwagen, rollator, scootmobiel of hoe dan ook bij de vijver te komen.

Schone maas

Van Trudie Teunissen hebben we een aantal foto’s gekregen van hetb opruimen van de Maas. Ieder jaar gaan een aantal vrijwilligers samen met Angela Moberts plastic en andere rotzooi verzamelen langs de Maas. Leuk was ook dat dit jaar de jeugd ruimschoots aanwezig was.

Schone Maas actie

Op zaterdag 10 maart zijn de vrijwilligers weer in actie gekomen om de oevers van de Maas weer wat schoner te maken. Angela Moberts heeft samen met haar mensen het plastic en andere rotzooi in mooie groene zakken verzameld zodat dit geen “plastic soep” wordt die we later terug vinden in de oceanen. Fijn dat dit ieder jaar weer gebeurd.